تجارت بین‌المللی آبزیان، به ویژه سخت‌پوستانی نظیر میگو، یکی از پویاترین بازارهای جهانی است. در سال‌های اخیر، کیفیت بالای میگوی پرورشی وانامی در جنوب ایران بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این کیفیت بالا توجه خریداران بزرگ بین‌المللی را به خود جلب کرده است. در میان مقاصد صادراتی، دو کشور چین و روسیه اهمیت بسیار زیادی دارند. دلیل این امر جمعیت بالا، قدرت خرید فزاینده و تقاضای زیاد برای غذاهای دریایی است. به همین جهت، آن‌ها غول‌های واردکننده این محصول شناخته می‌شوند.
با این حال، ورود به این دو ابربازار به سادگی ارسال یک کانتینر کالا نیست. هم چین و هم روسیه ساختارهای گمرکی پیچیده و استانداردهای بهداشتی سخت‌گیرانه‌ای دارند. کوچک‌ترین مغایرت اسنادی یا کیفی در این کشورها، منجر به توقیف یا مرجوع شدن کل محموله می‌گردد. در این مقاله از وبلاگ شرکت حامی کشت ایرانیان، زیرساخت‌های قانونی و استانداردهای بهداشتی را بررسی می‌کنیم. هدف ما کمک به تجار برای غلبه بر چالش‌های لجستیکی در صادرات میگو به چین و روسیه است. با این اطلاعات می‌توانید با کمترین ریسک، سهم خود را از این بازارهای چند میلیارد دلاری به دست آورید.
چرا چین و روسیه؟ (تحلیل ظرفیت بازارهای هدف)
پیش از ورود به مباحث فنی و گمرکی، باید بدانیم چرا این دو کشور تا این حد جذابیت دارند:
- بازار فدراسیون روسیه: روسیه کشوری پهناور با اقلیمی سردسیر است. این کشور امکان پرورش میگوهای آب‌گرم را به هیچ وجه ندارد. روس‌ها یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان غذاهای دریایی نیمه‌آماده و منجمد در جهان هستند. با توجه به توافق‌نامه‌های تجارت آزاد میان ایران و اوراسیا، صادرات آبزیان ایران به روسیه تخفیف‌های گمرکی ویژه‌ای دارد. این موضوع قدرت رقابت تجار ایرانی را به شدت افزایش می‌دهد.
- بازار جمهوری خلق چین: چین خود یکی از بزرگترین تولیدکنندگان میگو در جهان است. اما جمعیت یک و نیم میلیارد نفری و تغییر سبک زندگی طبقه متوسط شرایط را عوض کرده است. تقاضا برای مصرف پروتئین‌های باکیفیت بالا رفته و چین به بزرگترین واردکننده میگو تبدیل شده است. بازار چین توانایی جذب تناژهای بسیار بالا را دارد. این موضوع برای صادرکنندگان عمده ایرانی یک فرصت طلایی و بی‌نظیر محسوب می‌شود.
استانداردهای سخت‌گیرانه صادرات میگو به فدراسیون روسیه
سازمان نظارت بر بهداشت محصولات کشاورزی روسیه با نام «روسلخوزنادزور» شناخته می‌شود. این سازمان قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌ای برای واردات مواد غذایی دارد. برای ورود به بازار روسیه، رعایت الزامات زیر کاملاً حیاتی است:
۱. الزام به داشتن کد IR برای کارخانه فرآوری
روسیه تحت هیچ شرایطی میگو را از واسطه‌ها یا کارخانجات تأییدنشده نمی‌پذیرد. کارخانه فرآوری میگو در ایران باید حتماً مورد بازرسی سازمان دامپزشکی قرار گیرد. پس از آن باید در لیست کارخانجات مجاز سایت روسلخوزنادزور ثبت شود. داشتن کد معتبر دامپزشکی (IR Code) یا کد اروپا (EC)، شرط اول صادرات به روسیه است.
۲. استانداردهای میکروبی و باقیمانده دارویی
آزمایشگاه‌های گمرک روسیه به شدت روی فاکتورهای میکروبی حساس هستند. عدم وجود باکتری سالمونلا، لیستریا و باقیمانده فلزات سنگین برای آن‌ها اهمیت بالایی دارد. همچنین استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها در استخرهای پرورش میگو باید صفر باشد. تخطی از این حداکثر باقیمانده مجاز (MRL)، باعث ممنوعیت دائمی کارخانه ایرانی خواهد شد.
۳. لیبلینگ و نشان EAC
اطلاعات درج شده روی کارتن‌های میگوی صادراتی باید حتماً به زبان روسی ترجمه شوند. اطلاعاتی مانند نام علمی محصول، تاریخ تولید، انقضا و وزن خالص باید به دقت درج شوند. علاوه بر این موارد، درج نشان استاندارد اتحادیه اوراسیا (نشان EAC) روی تمامی بسته‌بندی‌ها الزامی است.
قوانین گمرکی و بهداشتی کشور چین برای واردات آبزیان
بازار چین بسیار پررونق و تشنه واردات است. اما عبور از فیلترهای قانونی اداره کل گمرک چین (GACC) نیازمند دقت بالایی است:
۱. ثبت‌نام در سامانه GACC (رجیستری گمرک چین)
بر اساس قوانین جدید چین، تمامی صادرکنندگان و کارخانجات خارجی شرایط خاصی دارند. آن‌ها باید در سامانه گمرک چین (GACC) ثبت‌نام کنند. پس از آن باید کد تأییدیه ورود کالا را دریافت نمایند. بدون این کد، هیچ محموله‌ای حق تخلیه در بنادر چین را نخواهد داشت. این ثبت‌نام نیازمند هماهنگی دقیق میان سازمان دامپزشکی ایران و سفارت چین است.
۲. گواهی بهداشت گیاهی و دامی (Health Certificate)
محموله میگو باید همراه با گواهی بهداشت رسمی سازمان دامپزشکی کشور مبدأ باشد. در این گواهی باید عدم ابتلا به بیماری‌های اخطارکردنی آبزیان به صراحت تأیید شود. این بیماری‌ها شامل سندروم لکه سفید، بیماری سر زرد و EMS هستند. چین به شدت از ورود بیماری‌های ویروسی به اکوسیستم خود جلوگیری می‌کند.
۳. کیفیت ظاهری و انجماد
خریداران چینی معمولاً به دنبال میگوهای سایز متوسط رو به درشت هستند. آن‌ها میگوهایی با رنگ پوسته روشن و بدون لکه‌های سیاه (ملانوزیس) را ترجیح می‌دهند. بافت گوشت میگو نیز باید کاملاً سفت باشد. استفاده از تکنولوژی انجماد سریع (IQF) برای خریداران چینی به یک استاندارد مهم تبدیل شده است. البته برخی خریداران عمده هنوز میگوی بلوکی را می‌خرند. آن‌ها این محصول را برای فرآوری مجدد در کارخانجات خود تهیه می‌کنند.
چالش‌های لجستیک و مدیریت زنجیره سرد (Cold Chain)
دمای منفی ۱۸ درجه سانتی‌گراد باید از درب کارخانه تا سردخانه‌های مقصد حفظ شود. این موضوع بزرگترین چالش اجرایی در صادرات میگو محسوب می‌شود.
مسیر لجستیکی روسیه: صادرات به روسیه معمولاً از دو طریق انجام می‌شود. برای حمل دریایی، از بندر انزلی یا امیرآباد به بنادر آستراخان استفاده می‌کنند. این روش نیازمند کانتینرهای یخچال‌دار دریایی است. همچنین انتقال زمینی کالا از طریق مرز آستارا و جمهوری آذربایجان انجام می‌گیرد. این بارها با کامیون‌های یخچال‌دار به منطقه داغستان روسیه می‌رسند. مدیریت زمان در مرزهای زمینی برای جلوگیری از قطعی برق یخچال‌ها بسیار حیاتی است.
مسیر لجستیکی چین: صادرات میگو به چین تماماً از طریق حمل‌ونقل دریایی انجام می‌پذیرد. در این روش کانتینرهای یخچال‌دار از بندرعباس به بنادر بزرگی نظیر شانگهای ارسال می‌شوند. این مسافرت دریایی ممکن است بین ۲۵ تا ۳۵ روز زمان ببرد. بنابراین کیفیت انجماد اولیه در کارخانه بسیار مهم است. همچنین بسته‌بندی مقاوم در برابر رطوبت، شرط اصلی حفظ سلامت بار در این سفر طولانی خواهد بود.
نقش تولید قراردادی (OEM) در کاهش ریسک‌های صادراتی
بسیاری از تجار، دانش کافی برای بازاریابی و فروش محصول در کشورهای هدف را دارند. اما این افراد فاقد زیرساخت‌های صنعتی برای تولید محصول صادراتی هستند. اینجاست که مدل تولید بدون کارخانه یا OEM به عنوان یک ناجی وارد عمل می‌شود.
شرکت‌های بازرگانی می‌توانند از ظرفیت کارخانجات معتبر بین‌المللی استفاده کنند. آن‌ها میگوی خام را می‌خرند و با بالاترین استانداردهای بهداشتی بسته‌بندی و منجمد می‌نمایند. در این روش، تاجر دغدغه‌ای بابت استهلاک ماشین‌آلات و مدیریت پرسنل ندارد. او درگیر پروسه طولانی اخذ مجوزهای بهداشتی نخواهد شد. تاجر تمرکز خود را صرفاً بر روی عقد قراردادهای کلان با خریداران می‌گذارد.
گسترش تجارت جهانی آبزیان با خدمات حامی کشت ایرانیان
حضور در بازارهای بین‌المللی نیازمند بهره‌گیری از تجربه شرکت‌های مدیریت صادرات است. شرکت حامی کشت ایرانیان سال‌ها سابقه درخشان در بازرگانی دارد. ما در زمینه صادرات، واردات و تولیدات بدون کارخانه (OEM) آماده همکاری هستیم. حامی کشت می‌تواند بازوی اجرایی شما در تجارت بین‌الملل باشد.
تیم تخصصی حامی کشت اشراف کاملی بر قوانین روسیه و سامانه GACC چین دارد. ما تمام مراحل تأمین میگو و فرآوری تحت کدهای معتبر را انجام می‌دهیم. انجماد استاندارد و طراحی لیبل‌های چندزبانه نیز بر عهده ما خواهد بود. در نهایت مدیریت زنجیره لجستیک را برای شما به انجام می‌رسانیم. ما شرایطی فراهم می‌کنیم تا محصولات دریایی ایران را با برند خودتان صادر کنید. این کار با کمترین ریسک و بالاترین حاشیه سود انجام می‌شود.
نتیجه‌گیری
صادرات میگو به چین و روسیه یک فرصت استثنایی برای ارزآوری است. این کار به توسعه کسب‌وکارهای ایرانی کمک فراوانی می‌کند. اما موفقیت در آن مشروط به رعایت دقیق پروتکل‌های بهداشتی و گمرکی است. دریافت کدهای تأییدیه بهداشتی و ثبت‌نام در سامانه‌های گمرکی مقصد ضروری است. حفظ یکپارچگی زنجیره سرد در طول مسیر نیز اهمیت بالایی دارد. همکاری با شرکت‌های بازرگانی باسابقه بهترین استراتژی است. استفاده از تولید قراردادی امن‌ترین مسیر برای عبور از موانع و فتح بازارهای جهانی محسوب می‌شود.
سوالات متداول (FAQ)
- آیا برای صادرات میگو به روسیه حتماً باید محصول به صورت IQF منجمد شود؟
انجماد سریع فردی (IQF) بازارپسندی بالاتری در فروشگاه‌های روسیه دارد. با این حال بسیاری از خریداران عمده میگوی بلوکی می‌خرند. آن‌ها این محصول را برای فرآوری و بسته‌بندی مجدد در کارخانجات خود تهیه می‌کنند. - دریافت کد GACC برای صادرات به چین چقدر زمان می‌برد؟
ثبت‌نام در سامانه گمرک چین یک پروسه حقوقی و اداری است. این کار نیازمند هماهنگی با سازمان دامپزشکی کشور است. بسته به تکمیل بودن مدارک بهداشتی، این فرآیند از چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد. - بهترین زمان برای ارسال میگوی صادراتی به بازارهای جهانی چه فصلی است؟
زمان برداشت میگوی پرورشی در جنوب ایران از اواخر تابستان آغاز می‌شود. این زمان معمولا تا اواسط پاییز ادامه دارد. بهترین زمان برای فرآوری و ارسال محموله‌ها، ماه‌های آبان و آذر است. در این زمان محصول با بالاترین کیفیت به دست خریداران می‌رسد.